منظومه فکری ما؛ چرا فارسینویسی دغدغه بنیادین سامانه مکتوم است؟
پاسداشت زبان معیار در آیینه رهنمودهای رهبر شهید انقلاب اسلامی
«زبان فارسی یک معجزه است... من به زبان فارسی تعصب دارم. زبان، حامل فرهنگ، هویت و تاریخ یک ملت است؛ اصحاب رسانه و جوانان نباید بگذارند واژگان بیگانه و ساختارهای غلط، این چشمه زلال و شیرین را کدر و فرسوده کند.»
در روزگاری که شتابزدگی شبکههای مجازی و سلطه اصطلاحات وارداتی، زبان فارسی را در معرض هجوم واژگان نالازم بیگانه، ساختارهای ترجمهزده و بیمبالاتی در نشانهگذاری قرار داده است، سامانه «مکتوم» با تأسی به دغدغهها و تأکیدات مکرر رهبر شهید انقلاب اسلامی در زمینه صیانت از زبان فارسی، خود را متعهد به پاسداشت خط و زبان معیار فارسی میداند. ایشان همواره زبان فارسی را رمز هویت ملی، میراث گرانسنگ تمدن اسلامی-ایرانی و عامل پیوند دلها برمیشمردند و اهالی فرهنگ و رسانه را به درستگویی، درستنویسی و واژهگزینی دقیق فرامیخواندند.
تجربه تاریخی نشان داده است که هرگاه ملتی نسبت به واژگان و دستور زبان خود بیتفاوت شود، بهتدریج توانایی اندیشیدن مستقل و تولید علم بومی را نیز از دست میدهد. هنگامی که یک تدوینگر، پژوهشگر یا برنامهنویس ایرانی برای توصیف ابتداییترین مفاهیم کار خود به سراغ واژگان خام فرنگی میرود، ناخواسته پیوند خود را با گنجینه واژگانی زبان مادری قطع میکند؛ در حالی که زبان فارسی به گواهی زبانشناسان، به سبب قابلیت بینظیر در «پیشوندپذیری، پسوندپذیری و ترکیبسازی»، یکی از زایندهترین زبانهای جهان برای ساخت برابرنهادهای علمی و رسانهای است.
همانگونه که ما در پایگاه داده مکتوم، فیلمهای خام و مصالح رسانهای را بدون «مهر تصویر» (واترمارک) و با بالاترین کیفیت بصری در اختیار جامعه تولیدکنندگان قرار میدهیم، وظیفه خود میدانیم که متون، عناوین، شناسههای پروندهها و پژوهشهای منتشرشده را نیز عاری از هرگونه آلودگی و شلختگی نگارشی عرضه کنیم. درستنویسی پیش از هر چیز، نشانه «احترام به مخاطب» و «انضباط فکری پدیدآورنده» است.
خانه پدری اندیشه و هویت تمدنی
پاسداشت واژگان اصیل و رسای فارسی در برابر هجوم بیرویه اصطلاحات خام و ترجمهزده در فضای فناوری، سینما و رسانه.
احترام به چشم و آرامش ذهن مخاطب
آراستگی ظاهری خط، رعایت دقیق نیمفاصله و ارقام فارسی، خوانش متن روی نمایشگرهای دیجیتال را روان، بیلکنت و دلنشین میکند.
مرجعیت علمی و یافتپذیری در کاوش
املای یکدست، پرهیز از نویسههای عربی و ساختار معنایی استاندارد، دقت سامانههای کاوش و هوش مصنوعی را در بازیابی اسناد به اوج میرساند.
زایندگی واژگانی در تدوین و فناوری
احیای ظرفیتهای ترکیبسازی زبان فارسی برای نامگذاری دقیق ابزارهای نوین تدوین، پویانگاری، هوش مصنوعی و طراحی وب.
پیوند میان میراث کهن و رسانه مدرن
بهرهگیری از پشتوانه هزارساله متون تاریخی و ادبی ایران برای بخشیدن وقار، صلابت و خوشآهنگی به گفتار متن (نریشن) و مقالات پژوهشی.
استقلال فرهنگی در زیستبوم دیجیتال
تلاش برای بومیسازی کامل محیط کاربری، پیامهای سامانه و مستندات فنی به گونهای که کاربر فارسیزبان احساس بیگانگی نکند.
لحن و سبک نگارش مکتوم؛ وقار پژوهشی در کنار صمیمیت و روانی
زبان سامانه مکتوم، زبانی است «روشن، استوار، بیتکلف، خوشآهنگ و محترمانه». ما در نگارش متون نه به سراغ عبارات خشک، متکلف و کلیشههای بیروح نامهنگاری اداری میرویم و نه به دام عامیانهنویسی، شکستهنویسی و تعارفات سست در متون رسمی میافتیم. هدف ما انتقال دقیقترین معنای علمی و رسانهای با کوتاهترین، رساترین و گوشنوازترین سازه زبانی است.
در نگارش توضیحات پروندههای رسانهای، گفتار متن مستندها (نریشن)، مقالات پژوهشی و راهنماهای کاربری، همواره جملات «معلوم» را بر جملات «مجهول» ترجیح دهید، فعلهای ساده و چابک فارسی را جایگزین فعلهای مرکب کشدار کنید و از گرتهبرداریهای ترجمهزده بهجد بپرهیزید.
به یاد داشته باشیم که نثر معیار فارسی، نثری «فعلمحور» و «پویا» است؛ هرچقدر فاصله میان نهاد و فعل در جمله کوتاهتر باشد و از صفتهای زنجیرهای و حشوهای نالازم کاسته شود، تأثیرگذاری کلام بر جان مخاطب دوچندان خواهد شد.
پرهیز از کلیشههای بیروح اداری
واژگانی مانند «لذا»، «فلذا»، «میباشد»، «گردید»، «مبذول فرمایید»، «بدینوسیله» و «لازم به ذکر است» روح متن را خسته میکنند. بهجای آنها از «بنابراین»، «است»، «شد» و عبارات زنده استفاده کنید.
ترجیح جمله معلوم بر ساختار مجهول
در زبان فارسی، زمانی که فاعل یا پدیدآورنده مشخص است، آوردن فعل مجهول همراه با «توسط» یا «بهوسیلهٔ» خطاست. نهاد جمله را در آغاز بنشانید و فعل معلوم به کار ببرید.
کوتاهنویسی، ایجاز و حذف حشو
فعلهای مرکب دراز مانند «مورد بررسی قرار دادن» یا «اقدام به بارگذاری نمودن» را با افعال ساده و چابک «بررسی کردن» و «بارگذاری کردن» جایگزین کنید.
پرهیز جدی از گرتهبرداری و ترجمهزدگی
ساختارهای وارداتی از زبان انگلیسی (مانند «در پایان روز»، «ساختن حس»، «گرفـتن نقطه»، «به اشتراک گذاشتن») را کنار بگذارید و به سیاق طبیعی زبان فارسی بنویسید.
دقت در کاربرد حرف اضافه و نشانه «را»
هر فعل در زبان فارسی حرف اضافه ویژه خود را دارد (مانند «تأکید بر» نه «تأکید روی»). همچنین نشانه مفعولی «را» باید بیدرنگ پس از مفعول بیاید، نه پس از جملات طولانی وصفی.
آهنگ کلام و تناسب در گفتار متن (نریشن)
در نگارش متن برای روایت مستند، جملات باید کوتاه، خوشنفس و هماهنگ با ضربآهنگ تصاویر باشند تا راوی بتواند بیلکنت و با حس طبیعی آنها را بخواند.
لذا به اطلاع کاربران محترم میرساند که فایلهای مربوطه در پلتفرم قرار داده شده و قابل استفاده میباشد.
بنابراین به اطلاع کاربران گرامی میرسانیم که پروندهها در سامانه بارگذاری شده و آماده بهرهبرداری است.
پژوهشگر اقدام به گردآوری راشها و اسناد تاریخی پیرامون این رویداد نمود.
پژوهشگر فیلمهای خام و اسناد تاریخی دربارهٔ این رویداد را گردآوری کرد.
این مستند توسط کارگردان در سال ۱۴۰۴ مورد تصویربرداری و تدوین قرار گرفت.
کارگردان این مستند را در سال ۱۴۰۴ تصویربرداری و تدوین کرد.
طبق گزارشات رسیده، پیشنهادات و دستورات لازم جهت بهبود پلتفرم ارائه گردید.
بر پایهٔ گزارشهای رسیده، پیشنهادها و دستورهای لازم برای بهبود سامانه ارائه شد.
در پایان روز، این فوتجها حس خوبی نمیسازند و ما توانستیم چالشها را به خوبی هندل کنیم.
در نهایت، این نمابرگها خوشایند نیستند و ما توانستیم چالشها را بهخوبی مدیریت کنیم.
تعداد زیادی از پژوهشگران در رابطه با علوم غریبه مقالات متعددی را به رشته تحریر درآوردهاند.
بسیاری از پژوهشگران دربارهٔ علوم غریبه مقالههای پرشماری نوشتهاند.
شما عزیزان می توانید از طریق لینک زیر فیدبک های خودتون رو برای ادمین بفرستید.
شما گرامیان میتوانید از طریق پیوند زیر، بازخوردهای خود را برای مدیر سامانه بفرستید.
پروندهای که دیروز در بخش گنجینه تاریخی سامانه مکتوم توسط پژوهشگر بارگذاری شد را دریافت کردم.
پروندهای را که پژوهشگر دیروز در بخش گنجینهٔ تاریخی سامانهٔ مکتوم بارگذاری کرده بود، دریافت کردم.
عدم رعایت نیمفاصله و عدم توجه به علایم نگارشی باعث عدم خوانایی متن میگردد.
رعایت نکردن نیمفاصله و بیتوجهی به علایم نگارشی، خوانایی متن را از بین میبرد.
این اثر به عنوان یکی از بهترین آثار مستند شناخته میشود و از کیفیت بالایی برخوردار است.
این اثر یکی از بهترین مستندهاست و کیفیت بالایی دارد.
تدوینگر روی اصلاح رنگ این سکانس تمرکز کرد و روی جزئیات نور حساسیت نشان داد.
تدوینگر بر اصلاح رنگ این فصل تمرکز کرد و به جزئیات نور حساسیت نشان داد.
در این مقاله به بررسی علل و عوامل گرایش دانشمندان به علوم باطنی میپردازیم.
در این مقاله، عوامل گرایش دانشمندان به علوم باطنی را بررسی میکنیم.
فرآیند رندرینگ و خروجی گرفتن از پروژه به مدت سه ساعت به طول انجامید.
پردازش نهایی پروژه سه ساعت طول کشید (یا: سه ساعت زمان برد).
کاربر گرامی، رمز عبور وارد شده توسط شما صحیح نمیباشد. مجدداً تلاش نمایید.
کاربر گرامی، گذرواژهٔ واردشده نادرست است. لطفاً دوباره تلاش کنید.
در طول تاریخ، معماری ایوان ایرانی همواره الهامبخش هنرمندان بوده است.
در سراسر تاریخ (یا: در درازنای تاریخ)، معماری ایوان ایرانی همواره الهامبخش هنرمندان بوده است.
مستندساز با یک چالش بسیار بزرگ و غیرمنتظره در حین فیلمبرداری مواجه گردید.
مستندساز هنگام فیلمبرداری با چالشی بزرگ و غیرمنتظره روبهرو شد.
لازم به ذکر است که کلیه حقوق این آثار متعلق به سامانه مکتوم بوده و هرگونه کپیبرداری ممنوع است.
تمامی حقوق این آثار متعلق به سامانهٔ مکتوم است و هرگونه بازنشر بدون ذکر منبع مجاز نیست.
او نه تنها در زمینه تدوین مهارت داشت، بلکه در حوزه پژوهش تاریخی نیز صاحبنظر بود.
او نهتنها در تدوین مهارت داشت، که در پژوهش تاریخی نیز صاحبنظر بود.
الفبای درستنویسی و قواعد دهگانه ویرایش صوری
یکدستی در رسمالخط، ستون فقرات یک رسانه حرفهای و یک پایگاه داده پژوهشی است. آشفتگی در نوشتن واژگان — بهگونهای که یک کلمه در یک صفحه سرهم و در صفحه دیگر جدا نوشته شود — هم چشم خواننده را خسته میکند و هم موتورهای کاوش را در یافتن اسناد دچار خطا میسازد.
در ادامه، ده قانون طلایی و جامع سامانه مکتوم را بر پایه آخرین مصوبات فرهنگستان زبان و ادب فارسی همراه با نمونههای عینی مشاهده میکنید. با روشن کردن دکمه «پرتو ایکس» در بالای همین قاب، میتوانید جای دقیق نیمفاصلهها را با نقطه فیروزهای ببینید.
الف) قانون طلایی نیمفاصله در افعال، پیشوندها و نشانههای جمع
نیمفاصله (فاصله مجازی) از چسبیدن ناخواسته حروف به یکدیگر جلوگیری میکند، بیآنکه واژه را دوپاره کند. رعایت نیمفاصله در موارد زیر در سراسر سامانه مکتوم الزامی است:
قاعده ویرایشی:پیشوند استمراری «می» و «نمی» همواره و بدون استثنا با نیمفاصله از جزء بعدی جدا میشود.
قاعده ویرایشی:نشانه جمع «ها» در تمامی واژگان با نیمفاصله نوشته میشود (در حروف غیرچسبان د، ذ، ر، ز، ژ، و، ا نیز درج نیمفاصله یکدستی کد را حفظ میکند).
قاعده ویرایشی:پسوندهای صفت برتر و برترین («تر» و «ترین») در واژگان مختوم به حروف چسبان، همواره با نیمفاصله میآیند.
قاعده ویرایشی:شناسههای فعلی در زمان گذشته نقلی (ام، ای، است، ایم، اید، اند) با نیمفاصله پس از صفت مفعولی قرار میگیرند.
قاعده ویرایشی:هنگامی که نشانه جمع «ها» با یای نکره یا موصولی همراه شود، به شکل «هایی» و با نیمفاصله به واژه میچسبد.
قاعده ویرایشی:در واژگانی که به «ی» نسبت یا مصدری ختم میشوند، یای نکره بهصورت «ای» و با نیمفاصله افزوده میشود.
ب) نیمفاصله در واژگان مرکب، صفتهای شمارشی و عبارات ترکیبی
هرگاه دو یا چند واژه با هم ترکیب شوند و یک مفهوم تازه و واحد بسازند، اجزای آنها برای پرهیز از دوگانهخوانی با نیمفاصله به هم پیوند میخورند:
قاعده ویرایشی:در واژههای مرکب که جزء اول آنها به «ه» غیرملفوظ ختم میشود، استفاده از نیمفاصله الزامی است.
قاعده ویرایشی:در اعداد مرکب و صفتهای شمارشی مرکب، تمامی اجزا با نیمفاصله نوشته میشوند تا یک واحد معنایی بسازند.
قاعده ویرایشی:در بنهای فعلی معطوف به یکدیگر، حرف ربط «و» با نیمفاصله به جزء پیشین میچسبد.
قاعده ویرایشی:در صفتهای فاعلی مرکب، اگر جزء اول به حروف چسبان ختم شود با نیمفاصله (تدوینگر) و اگر غیرچسبان باشد پیوسته (مستندساز) نوشته میشود.
قاعده ویرایشی:صفتهای مرکب ساختهشده با بن مضارع (نشین، نواز، انگیز، کننده، دهنده) با نیمفاصله نگاشته میشوند.
قاعده ویرایشی:ترکیبهای ساخته شده با پیشوندهای «پیش»، «پس» و «درون» همواره با نیمفاصله از جزء دوم جدا میشوند.
ج) مرز دقیق پیوستهنویسی و جدانویسی («به»، «بی»، «هم»، «بر»، «فرا»)
یکی از رایجترین چالشهای نویسندگان، تشخیص مرزی است که در آن واژههایی چون «به» یا «هم» باید جدا نوشته شوند یا با نیمفاصله بچسبند. قاعده طلایی مکتوم چنین است:
قاعده ویرایشی:اگر «به» حرف اضافه باشد (به خانه، به مدرسه) جدا نوشته میشود؛ اما اگر قید یا صفت بسازد (بهویژه، بهخوبی، بهندرت، بهزودی، بهروز) با نیمفاصله میآید.
قاعده ویرایشی:در حروف اضافه مرکب و قیدهای پرکاربرد، چسباندن «به» با نیمفاصله به خوانش یکپارچه جمله کمک شایانی میکند.
قاعده ویرایشی:پیشوند «هم» در واژگان مرکب با نیمفاصله نوشته میشود (مگر در واژگان کوتاه تکهجایی و بسیار بسامد مانند همراه، همدل، همکار).
قاعده ویرایشی:پیشوند «بی» همواره و بدون هیچ استثنایی با نیمفاصله از واژه پس از خود جدا میشود.
قاعده ویرایشی:پیشوند «کم» به سبب پایان یافتن به حرف «م» با نیمفاصله (کمنظیر) و پیشوند «پر» به سبب حرف غیرچسبان «ر» پیوسته (پرکاربرد) نوشته میشود.
قاعده ویرایشی:پیوندهای «اینکه»، «آنکه»، «چراکه»، «بلکه» پیوسته و «چنانچه»، «چندانکه»، «همانطور» با نیمفاصله نوشته میشوند.
د) هندسه همزه، یای میانجی و کسره اضافه («هٔ»، «های»، «ئ»)
در واژههایی که به «ه» غیرملفوظ (بیصدا) یا مصوتهای بلند «ا» و «و» ختم میشوند، هنگام اضافه شدن به کلمه دیگر یا گرفتن یای نکره، از الگوی معیار زیر پیروی میکنیم:
قاعده ویرایشی:برای نقش کسره اضافه (مضاف و مضافالیه)، نویسه استاندارد «هٔ» و برای یای نکره یا وحدت، «های» با نیمفاصله به کار میرود.
قاعده ویرایشی:در واژگان دخیل جاافتاده، شکل مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی ملاک یکدستی در سامانه مکتوم است.
قاعده ویرایشی:در واژگانی که همزه بر روی پایه «ا» یا «و» قرار دارد، حفظ علامت همزه برای جلوگیری از بدخوانی و حفظ وقار خط الزامی است.
قاعده ویرایشی:در تمامی واژگان فارسی مختوم به مصوتهای «ا» و «و»، همواره از یای میانجی «ی» استفاده میشود و نوشتن همزه («ئ») در آنها نادرست است.
قاعده ویرایشی:واژگان عربی مختوم به الف و همزه، در زبان فارسی بدون همزه پایانی نوشته میشوند (مگر در ترکیباتی چون «ان شاءالله»).
قاعده ویرایشی:در واژگان تکهجایی «شیء»، «جزء» و «سوء»، همزه پایانی برای پرهیز از اشتباه خوانده شدن حفظ میشود.
هـ) تنوینزدایی و پرهیز از ساختهای جعلی عربیمآب
زبان فارسی نیازی به تنوینهای سنگین نصب (ـاً) ندارد. بهویژه بستن تنوین به واژگان فارسی یا ساختن قیدهای جعلی، خطایی نابخشودنی در ویراستاری است:
قاعده ویرایشی:جایگزینی «اولاً، ثانیاً، ثالثاً» و غلط فاحش «دوماً، سوماً» با ساختار اصیل «نخست، دوم، سوم».
قاعده ویرایشی:جایگزینی تنوینهای پیاپی با ساختار روان و خوشآهنگ «بهطور / به شکل + صفت».
قاعده ویرایشی:واژگان «گاهاً»، «تلفناً»، «زباناً»، «جانا»، «ناچاراً» کاملاً غلط و جعلی هستند و باید از متن زدوده شوند.
قاعده ویرایشی:استفاده از قیدهای مرکب «درمجموع»، «درنهایت»، «درکل» و «بهنسبت» بهجای «مجموعاً»، «نهایتاً»، «کلاً» و «نسبتاً».
قاعده ویرایشی:پالایش متن از تنوینهای روزمره و جایگزینی آنها با تعابیر رسای فارسی.
و) املای معیار واژگان همآوا و پرغلط (ت/ط، س/ص/ث، ز/ذ/ض/ظ)
در تاریخ خط فارسی، برخی واژگان فارسی یا فرنگی به اشتباه با حروف خاص عربی (ط، ص، ذ، ظ) نوشته میشدند. در سامانه مکتوم، املای علمی و مصوب زیر ملاک است:
قاعده ویرایشی:واژگان غیرعربی با حروف ساده فارسی (ت، س، ز) نوشته میشوند (واژه اصطبل به دلیل ریشه کهن دخیل، استثناست).
قاعده ویرایشی:«غلت» (با ت) از مصدر فارسی غلتیدن به معنای چرخیدن است؛ اما «غلط» (با ط) واژهای عربی به معنای نادرست و اشتباه است.
قاعده ویرایشی:«گزارش» و «برگزار کردن» (به معنای انجام دادن و ادا کردن) با حرف «ز» نوشته میشوند، نه با «ذ».
قاعده ویرایشی:دقت در تمایز معنایی واژگان همآوا (همتلفظ اما متفاوت در ریشه و معنا) در متون پژوهشی.
قاعده ویرایشی:واژگان مختوم به الف مقصوره عربی (ى) در فارسی با الف معمولی «ا» نوشته میشوند: فتوا، تقوا، شورا، ماوا، معنا.
قاعده ویرایشی:نام شهرهای اصیل ایرانی بر پایه املای مصوب با حرف «ت» نوشته میشوند (طالقان و طبس به سبب شهرت تاریخی با ط باقی ماندهاند).
ز) جمعهای مکسر نادرست و قواعد تطابق نهاد و فعل
یکی از ظرافتهای دستور زبان فارسی، هماهنگی میان نهاد (فاعل) و فعل جمله در شمار (مفرد و جمع) و پرهیز از ساختن جمعهای جعلی عربی از واژگان فارسی است:
قاعده ویرایشی:بستن نشانه جمع عربی «ات» به واژگان فارسی خطاست. تمامی این واژگان باید با نشانه جمع فارسی «ها» جمع بسته شوند.
قاعده ویرایشی:واژگان «استاد»، «بندر»، «ده» و «باغ» فارسی هستند و شکستن آنها به سبک جمع مکسر عربی (اساتید، بنادر) در نثر معیار ناپسند است.
قاعده ویرایشی:واژگان «حواس»، «امور»، «عجایب»، «اسرار»، «موارد» و «نکات» خودشان جمع هستند؛ دوباره جمع بستن آنها با «ها» یا «ات» (جمعِ جمع) خطاست.
قاعده ویرایشی:هنگامی که نهاد جمله «غیرجاندار و جمع» باشد، در نثر فصیح فارسی فعل جمله به صورت «مفرد» میآید (مگر آنکه جانبخشی شده باشد).
قاعده ویرایشی:برای نهاد «جاندار و جمع» (پژوهشگران)، فعل جمله همواره باید به صورت جمع (منتشر کردند) بیاید.
قاعده ویرایشی:اسم جمعِ جاندار مانند «مردم»، «گروه پژوهشگران» و «خانواده» با فعل جمع به کار میرود.
ح) قاعده حذف به قرینه و پرهیز از تکرار فعلهای کمکی
در جملات همپایه که فعلهای یکسانی دارند، میتوان فعل اول را به قرینه فعل دوم حذف کرد؛ اما اگر دو فعل متفاوت باشند، حذف بخش اول جمله را ناقص و نادرست میسازد:
قاعده ویرایشی:فعل اول «تولید شد» و فعل دوم «به نمایش درآمد» است؛ چون دو فعل کمکی یکسان نیستند، نمیتوان «شد» را حذف کرد!
قاعده ویرایشی:در اینجا هر سه جزء با فعل کمکی «شد» ساخته میشوند (بررسی شد، ویرایش شد، بایگانی شد)؛ بنابراین حذف «شد» از دو مورد اول کاملاً درست و فصیح است.
قاعده ویرایشی:کاربرد صفت مفعولی «بوده» بهجای فعل ربط «است» در میانه دو جمله، یکی از زشتترین خطاهای رایج در نثر معاصر است.
قاعده ویرایشی:بخش اول گذشته نقلی (پایبند بودهایم) و بخش دوم آینده است؛ حذف شناسه «ایم» ساختار دستوری را مخدوش میکند.
ط) درستنویسی نامهای خاص، تاریخی، جغرافیایی و اصطلاحات علمی
در مقالات پژوهشی، تاریخ علم و مستندات سامانه مکتوم، نگارش نام دانشمندان، سلسلهها و مفاهیم علمی باید از استاندارد دقیق آوانگاری پیروی کند:
قاعده ویرایشی:نام دانشمندان معاصر و غربی بر پایه تلفظ علمی (اینشتین / Einstein) و نامهای باستانی جاافتاده در سنت اسلامی به همان شکل مشهور (افلاطون، ارسطو) نوشته میشوند.
قاعده ویرایشی:لقبهای تاریخی مرکب با «ال» (مانند نظامالملک، نصیرالدین، سیفالدوله) بدون فاصله و در صورت پایان جزء اول به حرف غیرچسبان، پیوسته یا با نیمفاصله نوشته میشوند.
قاعده ویرایشی:ترکیبهای تاریخی مانند «آلبویه» و «آلمظفر» با نیمفاصله میان دو جزء نگاشته میشوند.
قاعده ویرایشی:در نخستین اشاره به مکاتب فکری و علمی فرنگی در مقاله، آوردن برابرنهاد فارسی در کنار واژه لاتین به غنای آموزشی متن میافزاید.
ی) استاندارد نگارش عناوین، شناسههای پروندهها و فرادادهها (Metadata)
عنوان هر فیلم خام، طرح گرافیکی یا مقاله پژوهشی در سامانه مکتوم، ویترین آن اثر است و باید از الگوی نگارشی یکپارچه زیر پیروی کند:
قاعده ویرایشی:در عناوین آثار هرگز در انتها نقطه (.) نگذارید، بهجای خط فاصله کوتاه از خط تیره بلند (—) استفاده کنید و ارقام را فارسی بنویسید.
قاعده ویرایشی:بومیسازی کامل واژگان در عناوین محصولات برای حفظ یکپارچگی بصری فیشها در صفحه نخست.
قاعده ویرایشی:حذف واژه حشو «مقالهٔ بررسیِ...» از ابتدای عنوان مقاله و پرهیز مطلق از علامت تعجب در عناوین علمی.
قاعده ویرایشی:در نشانواژهها (هشتگها)، فاصله میان دو کلمه همواره با زیرخط (_) پر میشود تا پیوند برچسب نشکند.
علایم سجاوندی و قوانین شانزدهگانه اعداد و نشانهگذاری
علایم نگارشی (سجاوندی)، نتهای موسیقی متن و چراغهای راهنمای اندیشه هستند؛ نبودن آنها یا فاصلهگذاری نادرست، آهنگ جمله را برهم میزند، معنا را مبهم میکند و چشم خواننده را میآزارد.
همچنین در تمامی صفحات، جدولها، شمارندهها، زمانبندی فیلمها و فیشهای سامانه مکتوم، استفاده از ارقام فارسی (۰۱۲۳۴۵۶۷۸۹) یک اصل هویتی و تغییرناپذیر است. شانزده قانون زیر، استاندارد قطعی نشانهگذاری در سامانه مکتوم است:
زبان فارسی ، زبان علم و هنر است .
زبان فارسی، زبان علم و هنر است.
قاعده ویرایشی:قاعده طلایی فاصلهگذاری: نقطه (.)، ویرگول (،)، نقطهویرگول (؛)، دونقطه (:)، علامت سؤال (؟) و تعجب (!) بدون هیچ فاصلهای به کلمه قبل میچسبند و پس از آنها یک فاصله کامل میآید.
سامانه "مکتوم" ( شبکه باز رسانهای ) در سال 1405 رونمایی شد.
سامانه «مکتوم» (شبکهٔ باز رسانهای) در سال ۱۴۰۵ رونمایی شد.
قاعده ویرایشی:در خط فارسی همواره از گیومه فارسی « » (و نه " ") استفاده میشود. پرانتز و گیومه به کلمهٔ درون خود میچسبند و با کلمات بیرون از خود یک فاصله دارند.
استاد فرمود: «در کتاب «سیاستنامه» خواجه نظامالملک چنین آمده است».
استاد فرمود: «در کتاب ‹سیاستنامه› خواجه نظامالملک چنین آمده است.»
قاعده ویرایشی:گیومه تودرتو: هرگاه درون یک نقلقول (گیومه دوتایی « ») نیاز به گیومه دیگری باشد، از گیومه تکی فارسی ‹ › استفاده میشود.
ابوریحان بیرونی - دانشمند بزرگ ایرانی - آثار ماندگاری دارد.
ابوریحان بیرونی — دانشمند بزرگ ایرانی — آثار ماندگاری دارد.
قاعده ویرایشی:خط تیره بلند (Em Dash): برای جداسازی جملات معترضه در میانه کلام، از خط تیره بلند (—) با یک فاصله در دو طرف استفاده میشود، نه از خط فاصله کوتاه (-).
پژوهشگر اسناد را بررسی کرد، اما نتیجهای نیافت، بنابراین سفر خود را ادامه داد.
پژوهشگر اسناد را بررسی کرد؛ اما نتیجهای نیافت؛ بنابراین سفر خود را ادامه داد.
قاعده ویرایشی:کاربرد نقطهویرگول (؛): پیش از کلمات ربطی مانند «اما، ولی، بنابراین، ازاینرو، زیرا، چراکه» که دو جمله مستقل را به هم پیوند میدهند، نقطهویرگول قرار میگیرد.
در این گنجینه اسناد، فیلمها، عکسها و....... نگهداری میشود..
در این گنجینه اسناد، فیلمها، عکسها و... نگهداری میشود.
قاعده ویرایشی:قانون سهنقطه: نشانه تعلیق یا حذف، دقیقاً «سه نقطه» (...) است؛ نه دو نقطه و نه نقطهباران! سهنقطه به کلمه قبلی (یا حرف «و») میچسبد.
آیا این مستند را دیدهاید؟؟؟ واقعاً شاهکار است!!!!!
آیا این مستند را دیدهاید؟ واقعاً شاهکار است!
قاعده ویرایشی:منع تکرار علایم: در متون معیار، پژوهشی و رسانهای، تکرار علامت سؤال و تعجب (؟؟ / !!) نشانه شتابزدگی و ضعف نگارش است. همواره یک علامت کافی است.
در نسخه خطی چنین آمده است: «ملک محمود (سلطان محمود غزنوی) به ری لشکر کشید.»
در نسخهٔ خطی چنین آمده است: «ملک محمود [سلطان محمود غزنوی] به ری لشکر کشید.»
قاعده ویرایشی:تفاوت پرانتز و قلاب (کروشه): هرگاه ویراستار یا نویسنده بخواهد توضیحی از خود را درون نقلقول مستقیم دیگران بیفزاید، باید آن را درون قلاب [ ] قرار دهد، نه پرانتز.
از 1250 نفر شرکتکننده، 85% آنها به پیمان فارسینویسی پیوستند.
از ۱٬۲۵۰ نفر شرکتکننده، ۸۵ درصد (یا ۸۵٪) آنها به پیمان فارسینویسی پیوستند.
قاعده ویرایشی:جداکننده هزارگان و درصد: تمام ارقام باید فارسی باشند. برای اعداد چهاررقمی و بالاتر از نویسه جداکننده هزارگان (٬) استفاده میشود و در متون رسمی نوشتن واژه «درصد» بر علامت «٪» ارجحیت دارد.
حجم پرونده: 250MB - زمان: 04:30 دقیقه - نرخ قاب: 60fps
حجم پرونده: ۲۵۰ مگابایت — زمان: ۰۴:۳۰ دقیقه — نرخ قاب: ۶۰ قاب بر ثانیه
قاعده ویرایشی:بومیسازی واحدهای فنی: در شناسنامه پروندههای رسانهای، واحدهای حجم، زمان و نرخ قاب با حروف و ارقام فارسی نوشته میشوند.
ابعاد این نمای آماده 1920*1080 با نسبت تصویر 16:9 است.
ابعاد این نمای آماده ۱۹۲۰×۱۰۸۰ با نسبت تصویر ۱۶:۹ است.
قاعده ویرایشی:در بیان ابعاد تصویر و وضوح نمایشگر، بهجای ستاره (*) یا حرف انگلیسی (x)، از علامت ضرب استاندارد (×) و ارقام فارسی استفاده شود.
صفحات 10-25 کتاب را در تاریخ 1405/8/24 مطالعه کنید.
صفحههای ۱۰ تا ۲۵ کتاب را در تاریخ ۱۴۰۵/۰۸/۲۴ مطالعه کنید.
قاعده ویرایشی:بازههای عددی و تاریخ: در متون پژوهشی بهجای خط تیره میان دو عدد، از واژه «تا» استفاده کنید و در تاریخهای عددی، صفرِ پیشین ماه و روزهای تکرقمی را بنویسید.
این رساله در سال 420 هجری (1029 م) در قرن 5 نوشته شده است.
این رساله در سال ۴۲۰ هـ.ق (۱۰۲۹ م.) در سدهٔ پنجم هجری نوشته شده است.
قاعده ویرایشی:نگارش سالهای تاریخی: پس از سالهای قمری، خورشیدی و میلادی از کوتاهنوشتهای استاندارد «هـ.ق»، «هـ.خ» (یا «هـ.ش») و «م.» استفاده کنید و سدهها را با حروف (سدهٔ پنجم) بنویسید.
پرسش اول این بود که: آیا هوش مصنوعی میتواند جایگزین تدوینگر شود؟
پرسش نخست این بود: آیا هوش مصنوعی میتواند جایگزین تدوینگر شود؟ (یا: پرسش نخست این بود که آیا...)
قاعده ویرایشی:هرگز حرف ربط «که» و علامت «دونقطه (:)» را همزمان با هم نیاورید؛ آوردن یکی از آن دو کافی است.
بخشهای سامانه عبارتند از : ۱ - گنجینه فیلم، ۲ - مقالات، ۳ - شیوهنامه.
بخشهای سامانه عبارتاند از: ۱. گنجینهٔ فیلم؛ ۲. مقالات؛ ۳. شیوهنامه.
قاعده ویرایشی:در شمارهگذاری ردیفها، پس از عدد از نقطه (۱.) یا خط تیره بدون فاصله قبل (۱-) استفاده میشود و میان موارد شمارشی در یک سطر، نقطهویرگول (؛) قرار میگیرد.
عنوان مقاله: «بررسی معماری ایوان ایرانی در دوره سلجوقی.»
عنوان مقاله: «بررسی معماری ایوان ایرانی در دورهٔ سلجوقی»
قاعده ویرایشی:در سرتیترها، عناوین مقالات، نام دکمهها و عناوین فیشهای سامانه، هرگز در پایان عبارت نقطه (.) گذاشته نمیشود.
فرهنگ جامع واژهگزینی و برابرنهادهای مصوب سامانه مکتوم
ما در سامانه مکتوم در برابر واژگان بیگانهای که معادلهای روان، زیبا، خوشآهنگ و دقیق فارسی دارند، همواره واژه اصیل فارسی را برمیگزینیم. این فرهنگ ۲۴۰ واژهای، حاصل پژوهش در متون اصیل ادب فارسی، مصوبات فرهنگستان و نیازهای روز جامعه تدوینگران، مستندسازان، پژوهشگران و طراحان وب است.
در قاب شیشهای زیر میتوانید بر پایه ۶ حوزه تخصصی سامانه، در میان برابرنهادهای رسمی کاوش کنید و با کلیک روی هر ردیف، واژه معیار را رونوشت بردارید:
جایگزین اصطلاحات بیگانه در توصیف نماهای تدویننشده و مستقیم از دوربین.
قطعات ویدیویی ضبطشده و دستهبندیشده که آماده بهرهبرداری در تدوین هستند.
نشان نیمهشفاف روی تصویر؛ مثال: «ارائه محتوای تولیدی بدون مهر تصویر».
در تمامی بخشهای کتابخانه رسانه، صوت، تصویر و تولیدات.
مثال: «قالب پرونده ویدیویی، صوتی یا برداری».
مثال: «کانون همافزایی مستندسازان و پژوهشگران».
بستر چینش زمانی نماها در نرمافزارهای ویرایش ویدیو یا گاهشمار تاریخی.
شیوه انتقال بصری یا صوتی نرم از یک نما به نمای دیگر.
فرآیند ساخت و یکپارچهسازی نهایی پرونده ویدیویی یا گرافیکی.
تنظیمات ازپیشذخیرهشده برای اعمال سریع جلوههای بصری یا صوتی.
نمایه آماده برای اصلاح رنگ و بخشیدن حالوهوای سینمایی به فیلم خام.
فرآیند هنری تنظیم طیفهای رنگی و نور برای فضاسازی در فیلم.
تصویر شاخصی که پیش از آغاز پخش ویدیو بر روی قاب نقش میبندد.
هنر جانبخشی و حرکتآفرینی در طرحهای گرافیکی، نقوش اسلیمی و نوشتارها.
آثار سینمایی یا کوتاه متحرک دوبعدی و سهبعدی.
تکتصویرهای سازنده ویدیو و تعداد آنها در هر ثانیه (مثال: ۶۰ قاب بر ثانیه).
میزان دقت، شفافیت و ابعاد پیکسلی تصویر (مانند وضوح ۴K).
حجم دادههای پردازششده در هر ثانیه از پرونده ویدیویی یا صوتی.
نسبت پهنا به بلندای تصویر (مانند ۱۶:۹ افقی یا ۹:۱۶ عمودی).
متن راهنما و نقشه راه کارگردان و تدوینگر برای تولید اثر.
طراحی دستی یا دیجیتال قابها پیش از آغاز فیلمبرداری.
خرد کردن فیلمنامه به نماها و تعیین دقیق زوایای دوربین توسط کارگردان.
آرایش عناصر بصری، نور، لباس و حرکت در برابر دیدگان دوربین.
مجموعهای از صحنهها و نماهای پیوسته که یک واحد روایی کامل میسازند.
تصویر ضبطشده از لحظه روشن شدن تا توقف دوربین (یک نمای پیوسته).
قاببندی فشرده از چهره یا یک شیء برای نمایش جزئیات و احساسات.
قاببندی باز که سوژه را در دل محیط و معماری پیرامونش نشان میدهد.
قاببندی استاندارد از کمر به بالا، رایج در گفتگوهای مستند.
نمایی که صحنه را دقیقاً از چشم شخصیت یا راوی نشان میدهد.
تصاویر ضبطشده از فراز بناها و طبیعت بهوسیله پهپاد.
کاهش سرعت پخش تصویر برای نمایش شکوهمند جزئیات حرکت.
نمایش فشرده گذر ساعتها (مانند حرکت ابرها یا ساخت بنا) در چند ثانیه.
صدای روایتگر که در آثار مستند و پژوهشی بر روی تصاویر قرار میگیرد.
گویندهای که متن مستند یا کتاب صوتی را با بیان رسا روایت میکند.
صداهای محیطی و مکمل (مانند صدای باد، شمشیر یا ورق خوردن کتاب) در تدوین.
صدای طبیعی زمینه در یک مکان (مانند همهمه بازار یا سکوت شبستان مسجد).
انطباق دقیق لبزدن گوینده یا ضربآهنگ موسیقی با برشهای تصویر.
زواید ناخواسته صوتی یا دانههای مزاحم نوری در تصاویر کمنور.
آغاز یا پایان نرم تصویر و صدا از سیاهی/سکوت به روشنایی/شنیده شدن.
فناوری حذف رنگ زمینه برای جایگزینی تصویر دیگر در پشت سوژه.
پیوند دادن چندین لایه تصویری و جلوه بصری برای خلق یک قاب واحد.
مجموعه ردهبندیشدهای از آثار صوتی یا تصویری پیاپی.
حذف حاشیههای نالازم تصویر برای تمرکز بر سوژه اصلی.
بستر و لایه زیرین طرح گرافیکی یا عمق صحنه فیلمبرداری.
عناصری که در نزدیکترین فاصله به لنز دوربین قرار دارند.
ویدیوی کوتاه و پرکشش برای معرفی اولیه یک مستند یا رویداد.
بخش آغازین یا پایانی فیلم شامل نام اثر و فهرست عوامل تولید.
نشانواره متحرک در آغاز یا پایان ویدیوهای رسانهای.
نماد گرافیکی هویت بصری و نسخه متحرکسازیشده آن.
ساختار ازپیشطراحیشده برای تدوین، ارائهها یا صفحهآرایی سریعتر.
قالب گرافیکی برای نمایش طرح نهایی بر روی کتاب، نمایشگر یا بنر واقعی.
پروندههای گرافیکی (مانند SVG) که با بزرگنمایی هرگز دچار افت کیفیت نمیشوند.
مجموعه رنگهای هماهنگ و مصوب در طراحی یک اثر (مانند فیروزهای و طلایی).
فاصله میان روشنترین و تیرهترین بخشهای یک تصویر یا طرح.
میزان خلوص، سرزندگی و شدت رنگها در تصویر.
میزان کل نوری که به حسگر دوربین میرسد یا در تدوین تنظیم میشود.
شارپ بودن سوژه اصلی و محو بودن دلنشین پسزمینه.
جلوه زیبای نقاط نورانی خارج از کانون عدسی در شب.
برنامههای صوتی پژوهشی و روایی قابل دریافت در فضای وب.
واحدهای شمارشی در مجموعههای مستند یا آوانامهها.
تماشای مستقیم رویداد یا ویدیو بدون نیاز به بارگیری کامل پرونده.
متن زمانبندیشده گفتار فیلم در پایین قاب تصویر.
پایگاه داده جامع نماهای طبقهبندیشده برای استفاده مستندسازان.
نسخه کمحجم از فیلم ۴K برای روانتر شدن برشها در نرمافزار تدوین.
فراخوانی پروندهها به درون نرمافزار و استخراج اثر نهایی.
مثال: «نوشتن دیدگاه با رعایت نیمفاصله».
واحد ساختارمند متن؛ در بخشبندی مقالات و درگاه مدیریت سامانه.
نشانههای نقطهای در ابتدای فهرستهای موردی.
تفکیک دقیق «ویرایش» برای متون و «تدوین» برای آثار ویدیویی.
برچسبهای موضوعی با علامت # برای دستهبندی محتوا.
اسناد، کتابها و پایگاههای معتبری که پژوهش بر آنها استوار است.
ذکر دقیق مشخصات کتابشناختی منبع در درون متن یا پاورقی.
سیاهه کامل منابع و مآخذ در پایان مقاله یا کتاب پژوهشی.
خلاصه جامع مقاله پژوهشی که در پیشانی نوشتار میآید.
بند آغازین و برجسته مقاله که مخاطب را به خواندن متن فرامیخواند.
نام اصلی مقاله، پرونده یا بخشهای درونی نوشتار.
عناوین فرعی که بخشهای گوناگون یک مقاله بلند را تفکیک میکنند.
توضیح کوتاهی که در زیر تصاویر، نمودارها یا در ذیل فرستهها درج میشود.
نگارش اولیه مقاله یا پرونده که هنوز به مرحله انتشار نهایی نرسیده است.
واژگان کلیدی که درونمایه اصلی مقاله یا پژوهش را بازتاب میدهند.
عناوین کوتاه برای پیوند دادن مطالب همخانواده در پایگاه داده.
ساختار درختی و کلان برای سازماندهی آثار در گنجینه مکتوم.
بازآوری دقیق سخن بزرگان یا بخشی از یک سند درون گیومه فارسی « ».
پاسداشت حقوق معنوی و مالکیت فکری تولیدکنندگان اثر.
استفاده نادرست و بدون استناد از نوشتهها و پژوهشهای دیگران.
فهرست سوابق علمی، اجرایی و آثار منتشرشده پدیدآورنده.
شرح حال مختصر نویسنده یا هنرمند در کارنمای او.
کالبد هندسی حروف فارسی (مانند قلم اصیل وزیرمتن در مکتوم).
توپر کردن واژگان کلیدی برای جلب توجه دیداری خواننده.
نگارش مورب حروف برای نام کتابها یا واژگان خاص.
مشخص کردن جملات طلایی مقاله با پسزمینه رنگی ملایم.
مرتبسازی طول سطرهای بند به گونهای که از راست و چپ یکدست باشند.
توضیحات تکمیلی و ارجاعات در پایین صفحه یا انتهای مقاله.
فهرست الفبایی نامها، جاها و مفاهیم در پایان آثار پژوهشی.
فهرست تعریف واژگان تخصصی به کار رفته در یک اثر.
اسناد، جدولها و تصاویر تکمیلی در پایان پژوهش.
سخن آغازین مؤلف درباره انگیزه نگارش و چارچوب کلی اثر.
بخش پایانی مقاله که دستاوردهای اصلی پژوهش را جمعبندی میکند.
نوشتار پژوهشی ساختارمند درباره یک موضوع مشخص.
نوشتاری که در آن دقت پژوهشی با ذوق ادبی و نگاه شخصی نویسنده میآمیزد.
پژوهش جامع دانشگاهی برای دریافت درجه علمی.
تحلیل و ارزیابی نقاط قوت و ضعف یک کتاب یا اثر مستند.
بررسی موشکافانه متن پیش از انتشار برای رفع خطاهای تایپی و نگارشی.
نوبتهای بازنگری و تکمیل یک کتاب، مقاله یا نرمافزار.
مجموعه گردآوریشدهای از مقالات، تصاویر و فیلمها پیرامون یک موضوع خاص.
مجموعه ضوابط نگارشی و بصری یک سازمان یا رسانه.
بیانیه رسمی اصول فکری، ارزشی و اهداف بنیادین یک جریان فرهنگی.
طرح فکری اولیهای که یک اثر هنری یا پژوهشی بر پایه آن شکل میگیرد.
محور فکری اصلی اثر و عناصر نمادینی که در طول اثر تکرار میشوند.
چگونگی چیدمان و بازگویی رخدادها در یک اثر مستند یا تاریخی.
اطلاعات و رخدادهایی که با اسناد معتبر قابل اثبات هستند.
چارچوب و شیوه علمی گردآوری و تحلیل دادهها در پژوهش.
قواعد استاندارد نوشتن منابع (مانند شیوهنامه شیکاگو یا APA).
هنر و دانش چیدمان، انتخاب قلم و آرایش حروف فارسی در صفحه.
مثال: «قاب کاوش»، «قاب شیشهای» یا «قاب پیشانی صفحه».
قابهای هندسی برای نمایش خلاصه محتوا، فیلمها یا مقالات.
ابزار جداسازی و محدود کردن نتایج کاوش بر پایه ویژگیها.
ردیف کردن پروندهها بر پایه تاریخ انتشار، محبوبیت یا حروف الفبا.
پنجرهای شیشهای که بدون ترک صفحه، روی صفحه اصلی باز میشود.
فهرست دسترسی سریع به بخشهای گوناگون سامانه در بالای صفحه.
پنجره عریض راهبری که تمام دستهبندیها و زیربخشها را یکجا نشان میدهد.
ویژگیهای رنگی، نوری و هندسی عناصر صفحه.
تغییر رنگ یا درخشش قاب هنگام قرار گرفتن نشانگر موشواره روی آن.
نخستین و شاخصترین قاب بصری در بالاترین بخش هر صفحه.
جلوههای نوری سهبعدی و رنگینکمانی در طراحی رابط کاربری.
طراحی قابهای نیمهشفاف و مات با درخشش مرزهای نوری (سبک ویژه مکتوم).
استفاده از سایههای درونی و بیرونی برای ایجاد حس فرورفتگی یا برجستگی.
توضیح کوتاهی که با مکث نشانگر روی یک دکمه یا نماد نمایان میشود.
پوسته رنگی کلی سامانه (مانند زمینه لاجوردی شب یا فیروزهای روز).
نمایش ویدیو یا تصویر در کل مساحت نمایشگر.
بخش بالایی و ثابت سامانه شامل نشان مکتوم، کاوش و حساب کاربری.
بخش پایانی سامانه شامل شناسنامه، پیوندهای کلیدی و حقوق نشر.
ستون عمودی کنار صفحه برای نمایش سرفصلها یا صافیهای کاوش.
حرکت به بالا و پایین در طول صفحه برای مشاهده ادامه محتوا.
نوار باریک در کناره صفحه که موقعیت کاربر را در طول متن نشان میدهد.
بخشبندیهای قابل انتخاب در بالای یک قاب واحد.
نگارههای خطی و هندسی ظریف (الهامگرفته از ایوان و مقرنس) در کنار عناوین.
قابهای تصویری عریض برای معرفی پروندهها یا مناسبتهای ویژه.
قاب پویایی که چندین اثر برگزیده را بهنوبت به نمایش میگذارد.
تنظیم طیف نوری صفحه برای آسایش چشم مخاطب در ساعات مختلف.
متن راهنمای درون کادرهای ورودی یا نگاره جایگزین برای فیشهای بدون تصویر.
جلوه شیشهای مواج که تا زمان دریافت کامل تصویر از کارگزار نمایش داده میشود.
قاب انتخابی که با فشردن آن، گزینهها به سمت پایین گشوده میشوند.
زنجیره پیوندهایی که جایگاه صفحه جاری را نسبت به خانه نشان میدهد.
هماهنگی خودکار چیدمان قابها با نمایشگر تلفن همراه، لوح رایانه و نمایشگرهای عریض.
کلیدهای دوحالته کشویی برای روشن و خاموش کردن یک ویژگی (مانند پرتو ایکس).
مربعها و دایرههای کوچک برای علامتگذاری گزینهها در فرمها.
کادرهای تکخطی یا چندخطی برای دریافت متن از کاربر.
دکمه شاخص و رنگی که کاربر را به انجام کار اصلی (مانند بارگیری یا همپیمانی) دعوت میکند.
کپسولهای رنگی کوچک در بالای عناوین یا کنار نام کاربران.
قابهایی که با کلیک روی عنوان، باز میشوند و پاسخ را نشان میدهند (مانند پرسشهای متداول).
دکمههای شمارهدار در پایین فهرستها برای رفتن به صفحات بعدی.
نمایش خودکار پروندههای بیشتر با رسیدن کاربر به انتهای صفحه.
پیام کوتاهی که برای چند ثانیه در گوشه صفحه ظاهر و سپس محو میشود.
ساختار هندسی ستونها و ردیفها برای آرایش منظم قابها.
فضای تنفس میان متن و دیواره قاب (درونی) و فاصله میان دو قاب مجاور (بیرونی).
خطوط دور قابها و میزان گرد شدن زوایای چهارگوش.
تغییر نرم و پیوسته از یک رنگ به رنگ دیگر در پسزمینه یا خطوط نوری.
جابهجایی یا بارگذاری پروندهها با گرفتن آنها توسط موشواره و رها کردن در قاب.
مشاهده نتیجه نهایی تغییرات پیش از ثبت و انتشار قطعی.
در سراسر متون از «سامانه مکتوم» بهجای پلتفرم یا سایت استفاده میشود.
در تمامی قابهای جستجوی سامانه، واژه باوقار «کاوش» به کار میرود.
بسته به بافتار، از «پرونده رسانهای»، «سند» یا «اثر» استفاده میشود.
محفظه دستهبندی پروندهها در رایانه یا پایگاه داده.
جایگزین رسمی آرشیو و دیتابیس در سامانه مکتوم.
در فهرستها و بخشهای انتخابی از «مورد» یا «گزینه» و در شمارش اسناد از «فقره» استفاده شود.
مجموعه ردیفشدهای از عناوین، پروندهها یا منابع.
مثال: «بسته جامع طرحهای گرافیکی و تذهیب».
گروهی از آثار که با یک درونمایه مشترک گردآوری شدهاند.
برای دکمههای برداشتن متن، کد یا نشانی پیوند.
نشاندن متنِ رونوشتشده در قاب جدید.
مثال: «عبارت در بریدهدان رونوشت شد».
با رعایت دو نیمفاصله نوشته میشود.
بالا بردن سطح امکانات یا ویژگیهای یک بخش.
پیامهای اطلاعرسانی سامانه در میزکار کاربر.
مثال: «نظارت بر کیفیت محتوای تولیدی».
نشانی مکاتبات دیجیتال کاربر.
نشانی اینترنتی صفحات یا پیوند میان دو مطلب.
نشانی کوتاهشده برای همرسانی آسانتر در شبکهها.
نگاره نقطهای برای اسکن با دوربین تلفن همراه.
ارزیابی سطح کیفی یا رتبهبندی آثار در سامانه.
فرستادن پروندههای رسانهای یا اسناد به پایگاه داده سامانه.
دریافت و ذخیره پروندههای سامانه روی دستگاه کاربر.
فرستادن پیوند یک اثر یا مقاله برای بهرهمندی دیگران.
روایتهای کوتاه تصویری و روزانه در شبکههای اجتماعی.
هر واحد محتوای منتشرشده در شبکههای اجتماعی یا وبنوشت.
یادداشتها و نقدهای مخاطبان در ذیل آثار و مقالات.
نوشتن پاسخ مستقیم در زیر دیدگاه یک کاربر دیگر.
ابراز همدلی با اثر یا ثبت واکنش سازنده نسبت به محتوا.
ارزیابی کیفیت اثر توسط کاربران از یک تا پنج.
ذخیره کردن اثر در فهرست شخصی برای دسترسی دوباره.
وضعیت ارتباط زنده یا کارکرد پایدار بدون نیاز به اینترنت جهانی.
اثری که با اقبال گسترده و سریع مخاطبان روبهرو شود.
موضوعات پرمخاطب و داغ در فضای رسانه.
ثابت نگه داشتن یک دیدگاه یا اعلان مهم در بالای فهرست.
پیگیری آثار یک پدیدآورنده و مخاطبان همراه او.
اشاره به نام کاربری فردی دیگر در متن دیدگاه با علامت @.
مثال: «پویش پاسداشت زبان فارسی در رسانه».
رویدادهای هماندیشی و آموزش عملی مهارتها.
بستر تبادل پیام میان کاربر و پشتیبانی سامانه.
متن دقیقی که برای تولید تصویر یا تحلیل متن به هوش مصنوعی داده میشود.
سامانههای هوشمند تولید متن، تصویر و ویدیو.
صفحه نمایش اطلاعات، زندگینامه و فعالیتهای کاربر.
مثال: «درگاه مدیریت سامانه مکتوم».
مسئول رسیدگی، تأیید آثار و نظارت کلان بر بخشهای سامانه.
مسئول بررسی و تأیید دیدگاهها و پیشنهادهای کاربران.
تصویر یا نماد نماینده کاربر در سامانه.
صفحه نخست درگاه کاربری یا مدیریتی که خلاصه آمار را نشان میدهد.
ورود به حساب کاربری در سامانه.
خروج ایمن از حساب کاربری.
شناسه اختصاصی هر کاربر در سامانه.
عبارت امنیتی برای ورود به درگاه.
جایگاه و پرونده رسمی هر پژوهشگر یا کاربر در سامانه.
فرآیند پیوستن کاربر جدید به خانواده سامانه مکتوم.
کد امنیتی پیامکی برای تأیید شماره همراه و ورود ایمن.
دامنه اختیارات تعریفشده برای کاربران یا مدیران بخشها.
جایگاه کاربر در سامانه (مانند: پژوهشگر، تدوینگر، مدیر).
گفتگوی مکتوب کاربر با بخش پشتیبانی فنی و محتوایی.
دسترسی سطح بالا به پروندهها و خدمات ویژه سامانه.
وضعیت بررسی دیدگاهها، همپیمانان یا پروندههای ارسالی.
جلوگیری از فعالیت حسابهای متخلف یا هرزنگار.
میثاقنامه حفاظت از اطلاعات کاربران و قوانین بهرهبرداری از سامانه.
رایانه قدرتمند میزبان صفحات سامانه یا پروندههای رسانهای.
محتوا یا صفحهای که بدون نیاز به پردازش لحظهای نمایش داده میشود.
محتوایی که به صورت زنده از پایگاه داده خوانده و تغییر میکند.
انجام فرآیندهای سامانه بدون نیاز به دخالت دستی.
مجموعه یکپارچه نرمافزاری یا سختافزاری.
بهینهسازی کدها و فرادادهها برای درک بهتر کاوشگرهای وب.
نرمافزارهای نمایش صفحات وب و سامانههای یافتن اطلاعات.
ذخیره موقت دادهها برای افزایش چشمگیر سرعت بارگذاری صفحات.
هرگونه اختلال نرمافزاری که نیازمند بررسی و رفع فنی باشد.
ذخیرهسازی دورهای اطلاعات برای صیانت از دادههای سامانه.
وضعیت انتظار هنگام فراخوانی اطلاعات از کارگزار.
لایه ظاهری سامانه که کاربر میبیند و لایه منطقی و پایگاه داده.
طراحی و برنامهنویسی یکپارچه تمامی لایههای سامانه.
پل ارتباطی ایمن میان بخشهای گوناگون نرمافزار یا خدمات پیامکی.
فرمان ارسالشده به پایگاه داده برای واکشی اطلاعات خاص.
اطلاعات توصیفی پنهان در دل پروندهها یا صفحات وب (مانند عنوان، ابعاد، تاریخ).
نام و نشانی اصلی سامانه در شبکه جهانی.
فضای دیسک اختصاصیافته در کارگزار برای نگهداری پروندههای حجیم.
توزیع پروندهها در کارگزارهای گوناگون (که مکتوم برای پایداری بومی به آن وابسته نیست).
قفلگذاری پیشرفته اطلاعات حساس کاربران و گزارشها در پایگاه داده.
محدودیت امنیتی برای جلوگیری از ارسال درخواستهای رباتیک پیاپی.
پرونده کوچک امنیتی برای به خاطر سپردن وضعیت ورود کاربر.
ثبت دقیق تاریخچه رخدادها و فعالیتها در کارگزار.
ساختار فهرستوار تمامی صفحات سامانه برای راهنمایی کاوشگرها.
قابلیت نصب مستقیم سامانه مکتوم بر روی صفحه اصلی تلفن همراه و رایانه.
جعبه ابزار فارسینویسی و کلیدهای میانبر در سیستمعاملها و نرمافزارها
برای نوشتن روان نیمفاصله، گیومه فارسی « »، نویسه «هٔ»، خط تیره بلند و علایم سجاوندی استاندارد، نیازی به برنامههای پیچیده ندارید. فیشهای زیر کلیدهای میانبر استاندارد را در سیستمعاملها و نرمافزارهای گوناگون نشان میدهند.
از تمامی کاربران، تدوینگران و پژوهشگران سامانه مکتوم خواهشمندیم صفحهکلید دستگاه خود را بر روی چیدمان «فارسی استاندارد» قرار دهند و در ثبت دیدگاهها و توضیحات آثار، این کلیدهای ساده را به کار بگیرند.
درج نیمفاصله (فاصله مجازی)
در صفحهکلید استاندارد فارسی ویندوز، کلید ترکیبی Shift + Space سریعترین و طبیعیترین راه درج نیمفاصله است.
گیومه باز و بسته فارسی (« »)
برای نقلقولهای مستقیم، عناوین کتابها و برجستهسازی اصطلاحات در متن.
نویسه «هٔ» (های همزهدار کسره اضافه)
برای اتصال واژگان مختوم به «ه» غیرملفوظ به کلمه بعدی (مانند: خانهٔ پدری، شیوهنامهٔ مکتوم).
ویرگول (،) و نقطهویرگول فارسی (؛)
هرگز از کامای انگلیسی (,) در خط فارسی استفاده نکنید؛ ویرگول فارسی سر به بالا دارد.
علامت سؤال (؟) و درصد فارسی (٪)
علامت سؤال در خط فارسی باید رو به سمت راست (به طرف جمله فارسی) باشد.
حرکات و اعرابگذاری (ـَ ـِ ـُ ـّ تنوین)
برای درج تشدید (Shift+F)، فتحه، کسره، ضمه و همزه در واژگان نیازمند ابهامزدایی.
پرسشهای متداول درستنویسی و واژهگزینی در سامانه مکتوم
آزمایشگاه زنده پالایش و استانداردسازی خط فارسی
این قاب، ابزار کارگاهی و ویراستار هوشمند شماست. برخلاف سایر بخشهای صفحه که برای حفظ آراستگی بصری در برابر انتخاب موشواره قفل شدهاند، در این قاب میتوانید متن در حال نگارش، گفتار متن مستند یا توضیحات پرونده خود را بنویسید یا جایگذاری کنید و پس از اصلاح خودکار ارقام، نویسههای عربی (ك/ي)، گیومههای فارسی، فاصلهگذاری علایم و نیمفاصلهها، از متن پاکیزه رونوشت بگیرید.

